Hoe kan je dyslectici helpen met het trainen van leesvaardigheid? Een vraag die zeker nu richting het eindexamen vaak in mijn hoofd opkomt en ik weet zeker ook bij collega’s. Het feit dat het eindexamen Engels op de MAVO voor de volle 100% uit leesvaardigheid bestaat, beangstigt mij nu al. Hieronder praktische tips vanuit de theorie wat betreft het aanleren van leesvaardigheid, specifiek gericht op dyslexie.

Leesvaardigheid EngelsLeesvaardigheid vergroten

Eén van deze theorieën is de Linguistic Coding Differences Hypothesis (LCDH) in deze theorie wordt verondersteld dat talen wat betreft leesvaardigheid veel overeenkomen met elkaar, maar verklaart ook onderliggende leesproblematiek tussen talen (Ganshow e.a. 1991). Bij het aanleren van de moedertaal kan het aanleren van hoog frequente woorden (veelgebruikte woorden) vlot verlopen, terwijl dit bij het aanleren van woorden in de tweede taal nog voor problemen kan zorgen. Mogelijkerwijs dat het aanleren van de moedertaal en het aanleren van een tweede taal twee dezelfde processen zijn. Bij het aanleren van een tweede taal zullen leerlingen dus expliciet tijd moeten besteden aan het verbreden van de woordenschat. Zo kunnen ze het niveau van leesvaardigheid in de tweede taal vergroten.

Transfer Leesstrategieën Nederlands naar Engelse taal

Van Gelderen e.a. (2007) stellen dat het goed kunnen uitvoeren van leesstrategieën in de moedertaal zorgt voor een transfer van deze leesstrategieën naar een tweede taal. Dit betekent dus dat wanneer een leerling leesstrategieën effectief in het Nederlands gebruikt, hij/ zij deze ook bij het lezen van een Engelse tekst kan inzetten. Vernooy(2007) geeft aan dat voordat leesstrategieën effectief ingezet kunnen worden, er eerst vlot gelezen moet kunnen worden. Dit vlot lezen komt voort uit een goed ontwikkelt fonemisch bewustzijn en voldoende woordenschat. Het kan dus voor sterke lezers van belang zijn om leesstrategieën in de Nederlandse taal aan te leren om deze vervolgens mee te nemen naar het lezen in de Engelse taal. Bij zwakke lezers zal er eerst moeten worden gewerkt aan de onderliggende elementen van de taal (fonemisch bewustzijn, woordenschat en leestempo).

Dyslectici helpen in de klas

Hoe kan je als docent jouw leerlingen met dyslexie helpen? Het is bekend dat het lezen en schrijven van Engelse teksten erg moeilijk is voor dyslectici. Dit geldt niet per se voor luisteren en spreken in de Engelse taal.  Ghesquière, Boets, Gadeyne en Vandewalle (2010) stellen in hun onderzoek dat dyslectici duidelijk beter presteren in mondelinge taalvaardigheid dan schriftelijke taalvaardigheid. Hetzelfde onderzoek stelt ook dat het aanleren van mondelinge taalvaardigheid op latere leeftijd een positief effect kan hebben op geschreven taalvaardigheid wat betreft spelling, grammatica en zinsconstructie.

Het advies luidt dan ook: sterke lezers gebruik laten maken van leesstrategieën aangeleerd in de Nederlandse taal en zwakke lezers ondersteunen door meer gebruik te maken van mondelinge taalvaardigheid en het trainen van woordenschat en het fonemisch bewustzijn.

Mondelinge taalvaardigheid als basis